Kuanzia Machi 4, 2026, wateja wa mafuta Tanzania wameanza kulipa bei za juu zaidi katika pampu za petroli, dizeli na mafuta ya taa. Mamlaka ya Udhibiti wa Nishati na Maji (EWURA) imetangaza bei mpya za kikomo ambazo zimepanda kutokana na ongezeko la bei za mafuta kwenye soko la dunia, hasa katika Ghuba ya Kiarabu (Arab Gulf), pamoja na athari za kiuchumi kama mabadiliko ya kiwango cha fedha na gharama za usafirishaji.
Hii ndiyo hali halisi ya bei mpya (bei kikomo za rejareja kwa lita moja) jijini Dar es Salaam (bei hizi zinaweza kuwa chini kidogo katika baadhi ya vituo lakini haziruhusiwi kupanda juu zaidi):
- Petroli: Sh 2,864 (ongezeko la Sh 76 kutoka Sh 2,788 Februari)
- Dizeli: Sh 2,858 (ongezeko la Sh 157 kutoka Sh 2,701)
- Mafuta ya taa: Sh 2,932 (ongezeko la Sh 186 kutoka Sh 2,746)
Mikoa mingine ina bei za juu zaidi kutokana na gharama za usafirishaji:
- Kagera (Bukoba): Petroli inafikia Sh 3,114
- Geita: Petroli Sh 3,064
- Tanga: Petroli Sh 2,925, Dizeli Sh 2,919
- Mtwara: Petroli Sh 2,956
Bei hizi zimeanza kutumika rasmi Machi 4, 2026, na EWURA imetoa onyo kali kwa wauzaji wanaokiuka bei kikomo.
Sababu za Ongezeko Hili
Kulingana na taarifa rasmi ya EWURA:
- Bei za FOB (Free on Board) katika soko la Ghuba ya Kiarabu zimepanda kwa 6.2% kwa petroli, 9.8% kwa dizeli, na 7.4% kwa mafuta ya taa.
- Vita vya Mashariki ya Kati (Iran-Israel) vinaendelea kuathiri usambazaji wa mafuta duniani, hivyo kusababisha bei za kimataifa kupanda.
- Mabadiliko ya kiwango cha fedha (exchange rate) na gharama za usafirishaji pia zimechangia.
- Ongezeko hili linatokea baada ya Februari 2026 ambapo bei zilikuwa zimepungua kidogo, hivyo watumiaji wamehisi “maumivu” zaidi.
Athari kwa Wananchi na Uchumi
Ongezeko hili linatarajiwa kuathiri maisha ya kila siku:
- Usafiri: Daladala na pikipiki zitapanda bei (k.m. safari ya daladala Dar es Salaam inaweza kuongezeka Sh 100–200).
- Bei ya chakula na bidhaa: Gharama za usafirishaji wa mazao (kutoka vijijini kwenda mjini) zitapanda, hivyo bei ya mboga, mahindi na bidhaa nyingine inaweza kuongezeka.
- Biashara ndogo: Wauzaji wa chakula barabarani na wafanyabiashara wadogo watapata hasara kwa sababu ya gharama za usafiri na uzalishaji.
- Familia: Mafuta ya taa (kerosene) yanatumika kwa kupikia na taa katika maeneo mengi yasiyo na umeme, hivyo ongezeko la Sh 186 linaumiza zaidi familia maskini.
Watu wengi kwenye mitandao (Instagram, Facebook na JamiiForums) wanalalamika: “Bei ya mafuta inapoongezeka, maisha yanapanda mara mbili!” au “Serikali haina hifadhi ya mafuta hata kwa miezi mitatu?”
Ushauri kwa Wananchi
- Angalia bei rasmi kwenye stesheni na udai risiti kila unaponunua.
- Tumia usafiri wa pamoja au pikipiki ili kupunguza matumizi.
- EWURA inafuatilia ili kuhakikisha ushindani wa haki – ripoti ikiwa bei inapanda zaidi ya kikomo.
- Bei hizi ni za kikomo; vituo vinaweza kuuza chini kidogo.
Bei ya mafuta ni moja ya changamoto kubwa Tanzania sasa, na inaathiri kila mtu.
